เทศกาลลอยกระทง

คติที่มาเกี่ยวกับวันลอยกระทงมีอยู่หลายตำนาน ดังเช่น
การลอยกระทง เพื่อขอขมาแก่พระแม่คงคา

ประวัติการลอยกระทงในเมืองไทย

การลอยกระทงในเมืองไทย มีมาตั้งแต่ครั้งสุโขทัย เรียกว่า การลอยพระประทีป หรือ ลอยโคม เป็นงานนักขัตฤกษ์รื่นเริงของประชาชนทั่วไป ต่อมานางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์สนมเอกของพระร่วง ได้คิดประดิษฐ์ดัดแปลงเป็นรูปกระทงดอกบัวแทนการลอยโคม การลอยกระทงหรือลอยโคมในสมัยนางนพมาศ กระทำเพื่อเป็นการสักการะรอยพระพุทธบาทที่แม่น้ำนัมมทานทีซึ่งเป็นแม่น้ำสายหนึ่งอยู่ในแคว้นทักขิณาบถของประเทศอินเดีย ปัจจุบันเรียกว่า แม่น้ำเนรพุททา

การลอยกระทงในปัจจุบัน

การลอยกระทงในปัจจุบัน ยังคงรักษารูปแบบเดิมเอาไว้ได้ตามสมควร เมื่อถึงวันเพ็ญพระจันทร์เต็มดวงในเดือน 12 ชาวบ้านจะจัดเตรียมทำกระทงจากวัสดุที่หาง่ายตามธรรมชาติ เช่น หยวกกล้วยและดอกบัว นำมาประดิษฐ์เป็นกระทงสวยงามปักธูปเทียนและดอกไม้เครื่อง
สักการบูชา ก่อนทำการลอยในแม่น้ำก็จะอธิษฐานในสิ่งที่มุ่งหวัง พร้อมขอขมาต่อพระแม่คงคาอย่างเป็นพิธีการอย่างน้อยปีละครั้ง ตามคุ้มวัดหรือสถานที่จัดงานหลายแห่ง มีการประกวดกระทง ประกวดนางนพมาศ และมมหรสพสมโภชในตอนกลางคืน นอกจากนั้นยังมีการจุดดอกไม้ไฟ พลุ ตะไล ซึ่งในการเล่นต้องระมัดระวังเป็นพิเศษวัสดุที่นำมาใช้กระทง ควรเป็นของที่สามารถย่อยสลายได้ง่ายตามธรรมชาติ

คำบูชา รอยพระพุทธบาท

อิมานิ ปะธีเปนะ  อะสุกะยะ พรรมะทายะ นาทิยาปุสิเนทิตัง มุนิโน ปาทะวะรันตัง อะภิปูเชมิ

แปลเป็นไทยว่า “ข้าพเจ้าขอบูชารอยพระพุทธบาท ซึ่งประดิษฐานอยู่เหนือกองทราย ณ ฝั่งแม่น้ำนัมมทานทีด้วยพระประทีปนี้ ขอให้การบูชารอยพระพุทธสมเด็จพระมหามุณีด้วย พระประทีปนี้ จงเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลเพื่อความสุขแก่ข้าพเจ้า สิ้นกาลนานเทอญ”เนื่องจากประเพณีลอยกระทง หรือล่องสะเปาเป็นประเพณีที่ดีงามเราควรช่วยกันส่งเสริมและดำรงรักษาไว้เป็นมรดกของชาติไทยสืบไป